Indeks pojęć – Sieci komputerowe

Indeks pojęć

Wybrane pojęcia, skróty i koncepcje z kursu Sieci komputerowe

Zestawienie wszystkich slajdów pojawiających się w materiałach dydaktycznych serii SIECI. Każde pojęcie opatrzono linkiem do odpowiedniego slajdu w prezentacji.

Spis prezentacji

Prezentacja 1 · Prezentacja 2 · Prezentacja 3 · Prezentacja 4 · Prezentacja 5 · Prezentacja 6 · Prezentacja 7 · Prezentacja 8

Prezentacja 1: Ethernet współdzielony – historia i podstawy

Ethernet współdzielony – historia i podstawy

Początki sieci komputerowych

ALOHAnet – sieć z losowym dostępem do medium

Jak działało ALOHAnet – szczegółowy mechanizm

Narodziny Ethernetu w Xerox PARC

DIX Ethernet (1980) – pierwszy standard przemysłowy

IEEE 802.3 – oficjalny standard (1983)

Prawo Metcalfe'a

Ewolucja szybkości Ethernetu

Podsumowanie historii Ethernetu

Standard IEEE 802.3 – rodzina

Budowa ramki Ethernet (IEEE 802.3)

Pola ramki Ethernet – szczegółowo

Minimalny rozmiar ramki – dlaczego 64B?

Adresacja MAC – budowa

Rodzaje adresów MAC

Przykłady OUI znanych producentów

Jak karta sieciowa odbiera ramkę

Podsumowanie bloku II – standard i ramka

Model ISO/OSI – 7 warstw

Model TCP/IP – 4 warstwy

Enkapsulacja danych

Adresacja IPv4 – budowa adresu

Klasy adresów IPv4

Adresy publiczne i prywatne

Adresy specjalne IPv4

Protokół ARP – ARP mapowanie adresów

ARP – budowa pakietu i przykłady CLI

Podsumowanie bloku III – modele, IP, ARP

Rodzaje ruchu w sieci Ethernet

Unicast w sieci współdzielonej

Broadcast w sieci współdzielonej

Multicast w sieci współdzielonej

Transmisja ramki po wspólnym medium – krok po kroku

Pojęcie segmentu sieci

Wspólne medium – zalety i wady

Rozgłoszenia (broadcasty) – cel i konsekwencje

Kolizje – definicja i mechanizm

CSMA/CD – szczegółowa zasada działania

Domena kolizyjna – definicja i przykład

Domena rozgłoszeniowa – definicja i przykład

Podsumowanie bloku IV – ruch i domeny

Karta sieciowa NIC (Network Interface Card)

Repeater (wzmacniak) – urządzenie warstwy 1

Regenerator – bardziej zaawansowany repeater

Topologia magistrali (bus)

Topologia gwiazdy (star)

Koncentrator (HUB) – budowa i działanie

Hub – parametry i ograniczenia

Przykład CLI Cisco – podstawy

Przykład w RouterOS (MikroTik)

Podsumowanie bloku V – urządzenia sieciowe

Pytania kontrolne

Tabela porównawcza standardów

Najważniejsze wnioski

Prezentacja 2: Ethernet przełączany – przełączniki sieciowe

Ethernet przełączany – przełączniki sieciowe

Ograniczenia modelu współdzielonego – przypomnienie

Most (bridge) – pierwszy krok w stronę przełączania

Przełącznik (switch) – definicja i istota

Miejsce przełącznika w modelu OSI

Domena kolizyjna w sieci przełączanej

Domena rozgłoszeniowa w switchu

Korzyści z przełączania – porównanie hub vs switch

Wirespeed i non-blocking – pojęcia wydajności

Podsumowanie bloku I – od huba do switcha

Budowa sprzętowa przełącznika – przegląd bloków

ASIC (Switch Fabric) – serce przełącznika

Procesor zarządzający (CPU)

Pamięć buforowa (Packet Buffer)

Pamięć TCAM/CAM

Tablica MAC (Forwarding Database / FDB)

Decyzja przełączenia – forward/filter/flood

Mechanizm uczenia się adresów – przykład praktyczny

Aging Time – starzenie wpisów w tablicy MAC

Ruch BUM – Broadcast

Ruch BUM – Unknown Unicast i Multicast

MAC Flooding – atak i zapobieganie

Autonegocjacja – jak działa

Problemy z autonegocjacją

Duplex – half vs full

Prędkość interfejsu – 10/100/1000 Mbps

Inne parametry interfejsu Ethernet

Przykład CLI Cisco – konfiguracja interfejsu

Przykład RouterOS – konfiguracja interfejsu

Diagnostyka interfejsów – narzędzia

Store-and-Forward – mechanika

Store-and-Forward – zalety i wady

Cut-Through – mechanika

Cut-Through – Fast-Forward vs Fragment-Free

Cut-Through – zalety i wady

Adaptive Switching

Porównanie metod przełączania

Przykład – kiedy Cut-Through jest niemożliwe

Wprowadzenie do RouterOS (MikroTik)

RouterOS – mostowanie (bridge)

RouterOS – tablica MAC (host table)

RouterOS – komunikacja między hostami – przykład

RouterOS – monitorowanie interfejsów

RouterOS – VLAN na switchu (podstawy)

RouterOS – bezpieczeństwo portu

Przykład praktyczny – diagnostyka switcha

Podsumowanie bloku I: Idea przełączania

Podsumowanie bloku II: Budowa i działanie

Podsumowanie bloku III: Autonegocjacja i duplex

Podsumowanie bloku IV: Metody przełączania

Pytania kontrolne

Najważniejsze wnioski

Prezentacja 3: Adresacja MAC, IP, protokół ARP

Adresacja MAC, IP, protokół ARP

Budowa adresu MAC – przypomnienie

Bity sterujące w adresie MAC

Adresy MAC specjalne

OUI – jak sprawdzić producenta po MAC

Lokalnie administrowany adres MAC

MAC a warstwa 2 – podsumowanie

Przykład CLI Cisco – adresacja MAC

Przykład RouterOS – adresacja MAC

Adres MAC w systemie operacyjnym

Zmiana adresu MAC (MAC spoofing)

Podsumowanie bloku I – adresacja MAC

Budowa adresu IPv4 – przypomnienie

Maska podsieci – szczegółowo

Obliczanie adresu sieci i broadcast

Klasy adresów IPv4 – przypomnienie i uzupełnienie

CIDR – bezklasowy routing międzydomenowy

Podział na podsieci (subnetting) – przykład

Adresy publiczne i prywatne – przypomnienie

Adresy specjalne – uzupełnienie

Przykład CLI Cisco – konfiguracja IP

Przykład RouterOS – konfiguracja IP

Przykład – obliczanie adresów

Adresacja IPv6 – wprowadzenie

Rodzaje adresów IPv6

IPv6 vs IPv4 – porównanie

Podsumowanie bloku II – adresacja IPv4 i IPv6

ARP – wprowadzenie i rola

Budowa pakietu ARP – szczegółowo

ARP Request – szczegółowa analiza

ARP Reply – szczegółowa analiza

Tablica ARP – przechowywanie i zarządzanie

ARP – komunikacja w jednym segmencie

ARP – komunikacja między segmentami

ARP – typy (Proxy ARP, Gratuitous ARP, RARP)

ARP w diagnostyce sieci

ARP w Cisco IOS

ARP – najczęstsze problemy

Podsumowanie bloku III – ARP

ARP Spoofing – atak

ARP Spoofing – przykład

Obrona przed ARP Spoofing

MAC Flooding – przypomnienie i obrona

Dynamic ARP Inspection (DAI)

802.1X – uwierzytelnianie portu

Przykład bezpieczeństwa L2 w RouterOS

Przykład CLI Cisco – bezpieczeństwo L2

Pytania kontrolne

Najważniejsze wnioski

Przykład praktyczny – obliczenia i ARP

Prezentacja 4: Routing i wprowadzenie do WLAN

Routing i wprowadzenie do WLAN

Router – definicja i miejsce w modelu OSI

Router vs przełącznik – porównanie

Tablica routingu – budowa

Domyślna brama (default gateway)

Komunikacja w jednym segmencie (switch)

Komunikacja między segmentami (przez router)

Trasy statyczne vs dynamiczne

Konfiguracja routingu w RouterOS

Konfiguracja routingu w Cisco IOS

Routing między VLAN – Router-on-a-Stick

Podsumowanie bloku I – router i routing

Cisco Packet Tracer – wprowadzenie

Packet Tracer – topologia 2 hosty + switch

Packet Tracer – topologia 2 sieci + router

Packet Tracer – konfiguracja routera

Packet Tracer – symulacja ARP między segmentami

Packet Tracer – analiza pakietów w trybie Simulation

Packet Tracer – dodawanie tras statycznych

Packet Tracer – symulacja DHCP (DORA)

Packet Tracer – topologia z AP i klientami Wi-Fi

Podsumowanie bloku II – Cisco Packet Tracer

Sieci bezprzewodowe – wprowadzenie

Standardy 802.11 – historia

Pasma częstotliwości – 2.4 GHz vs 5 GHz vs 6 GHz

Kanały w paśmie 2.4 GHz

Kanały w paśmie 5 GHz

Elementy sieci WLAN

Access Point (AP) – budowa i działanie

Szyfrowanie w sieciach Wi-Fi – historia i rodzaje

WPA2 – szczegółowo

WPA3 – nowości

Bezpieczeństwo WLAN – zagrożenia

Anteny w sieciach Wi-Fi

Konfiguracja AP w RouterOS

Konfiguracja klienta Wi-Fi w RouterOS

AP w Cisco Packet Tracer

Wi-Fi 6 (802.11ax) – kluczowe nowości

Wi-Fi 7 (802.11be) – przyszłość

Mesh Wi-Fi – sieć kratowa

Diagnostyka sieci Wi-Fi

Dobre praktyki w sieciach Wi-Fi

Podsumowanie bloku III – WLAN

Podsumowanie bloku I – Routing

Podsumowanie bloku II – Packet Tracer

Podsumowanie bloku III – WLAN

Porównanie – sieć przewodowa vs bezprzewodowa

Pytania kontrolne – Routing

Pytania kontrolne – WLAN

Najważniejsze wnioski

Prezentacja 5: VLAN, STP i agregacja łączy

VLAN, STP i agregacja łączy

Wirtualne sieci LAN – wprowadzenie

Domena rozgłoszeniowa – bez VLAN i z VLAN

Izolacja ruchu – jedna sieć vs wiele VLAN

Tagowanie ramek – IEEE 802.1Q

Porty Access i Trunk

Domyślna sieć VLAN 1

VLAN native na interfejsie trunk

Tworzenie VLAN na przełączniku Cisco

Tworzenie VLAN w RouterOS

Przypisanie portów access w Cisco IOS

Przypisanie portów do VLAN w RouterOS (bridge)

Konfiguracja trunk w Cisco IOS

Konfiguracja trunk w RouterOS

Routing między VLAN – Router-on-a-Stick

Routing między VLAN – przełącznik L3 (SVI)

Porównanie: Router-on-a-Stick vs SVI

VTP – VLAN Trunking Protocol

DTP – Dynamic Trunking Protocol

VLAN w środowisku wirtualnym i chmurze

Prywatne sieci VLAN – Private VLAN

Najlepsze praktyki dla VLAN

Podsumowanie bloku I – VLAN

STP – wprowadzenie. Pętle w sieci L2

Algorytm STA – Spanning Tree Algorithm

BPDU – budowa i typy

Wybór root bridge

Wybór root portu (Root Port)

Wybór designated portu (Designated Port)

Role portów w STP

Stany portów w STP

RSTP – Rapid Spanning Tree (IEEE 802.1w)

RSTP – role Alternate i Backup

PortFast, BPDU Guard i BPDU Filter

MSTP – Multiple Spanning Tree (IEEE 802.1s)

Konfiguracja PVST+ w Cisco IOS

Konfiguracja RSTP w RouterOS

Konfiguracja MSTP w Cisco IOS

Porównanie STP vs RSTP vs MSTP

Wykrywanie pętli w sieci L2

Nagłówek ramki STP (BPDU)

Podsumowanie bloku II – STP

Agregacja łączy – wprowadzenie

LACP – Link Aggregation Control Protocol

Rozkładanie ruchu w agregacji (load balancing)

Konfiguracja EtherChannel w Cisco IOS

Konfiguracja Bonding w RouterOS

Podsumowanie bloku III – Agregacja łączy

Pytania kontrolne – VLAN i STP

Pytania kontrolne – agregacja łączy (LACP)

VLAN vs STP vs LACP – porównanie celów

Prezentacja 6: Routing dynamiczny – RIP, OSPF, BGP

Routing dynamiczny – RIP, OSPF, BGP

Routing statyczny vs dynamiczny – porównanie

System autonomiczny (AS) – IGP vs EGP

Klasyfikacja protokołów – DV vs LS vs Path Vector

Podsumowanie bloku I – Wprowadzenie do routingu dynamicznego

RIP – Routing Information Protocol – wprowadzenie

Działanie Distance Vector – algorytm Bellmana-Forda

Metryka RIP – hop count (max 15)

Aktualizacje RIP – timery i mechanizmy stabilizujące

RIPv2 – rozszerzenia

Konfiguracja RIPv2 w Cisco IOS

Konfiguracja RIP w RouterOS

Porównanie RIPv1 vs RIPv2 vs RIPng

Wady RIP – ograniczenia i problemy

Zastosowanie RIP w praktyce

Weryfikacja RIP w Cisco IOS

Podsumowanie bloku II – RIP

OSPF – Open Shortest Path First – wprowadzenie

Algorytm Dijkstry – Shortest Path First (SPF)

Obszary OSPF – hierarchia skalowania

Router ID i typy LSA w OSPF

Protokół Hello OSPF

DR i BDR – Designated i Backup Designated Router

Metryka OSPF – koszt łącza

Konfiguracja OSPF single area w Cisco IOS

Konfiguracja OSPF w RouterOS

Konfiguracja OSPF multi-area

Redystrybucja tras do OSPF

OSPFv3 – obsługa IPv6

Porównanie OSPFv2 vs OSPFv3

Weryfikacja OSPF w Cisco IOS

Koszt OSPF – przykłady obliczeń

Virtual Link w OSPF

Podsumowanie bloku III – OSPF

BGP – Border Gateway Protocol – wprowadzenie

System autonomiczny (ASN) – eBGP vs iBGP

Atrybuty BGP – podejmowanie decyzji

Wybór najlepszej ścieżki BGP – algorytm decyzyjny

Peering BGP – sesja TCP na porcie 179

Konfiguracja eBGP w Cisco IOS

Konfiguracja iBGP w Cisco IOS

Konfiguracja BGP w RouterOS

Porównanie eBGP vs iBGP

BGP i CIDR – agregacja tras, supresja

Bezpieczeństwo BGP – RPKI, BGPsec

Weryfikacja BGP w Cisco IOS

Zastosowanie BGP – ISP, multi-homing, IXP

Porównanie RIP vs OSPF vs BGP

Podsumowanie bloku IV – BGP

Pytania kontrolne – RIP i OSPF

Pytania kontrolne – BGP

Kiedy użyć RIP, OSPF, BGP?

Prezentacja 7: Usługi sieciowe – DHCP, DNS, NAT, HTTP/HTTPS

Usługi sieciowe – DHCP, DNS, NAT, HTTP/HTTPS

DHCP – wprowadzenie (RFC 2131)

Sekwencja DORA – szczegółowo

DORA krok po kroku – pułapka ARP

Komunikaty DHCP – 8 typów

Opcje DHCP (Options)

Serwer DHCP w Cisco IOS

Serwer DHCP w RouterOS

Klient DHCP w Cisco IOS i RouterOS

DHCP Relay Agent – Cisco IOS

DHCP Relay w RouterOS

DHCP Snooping (Cisco)

DHCPv6 – stateless i stateful

Atak DHCP Starvation

Podsumowanie bloku I – DHCP

DNS – wprowadzenie (RFC 1035)

Hierarchia DNS – root, TLD, autorytatywne

Strefa DNS – forward i reverse

Rekordy DNS – A, AAAA, CNAME, MX, NS, PTR, TXT, SRV

Rekordy DNS – SOA, CAA, DS (DNSSEC)

Rozwiązywanie nazw – resolver, rekurencja, iteracja

DNSSEC – RRSIG, DNSKEY, DS, NSEC

Konfiguracja DNS w Cisco IOS

Konfiguracja DNS w RouterOS

DNS forwarder – BIND, Unbound, dnsmasq

DNS w sieci lokalnej – hosts, DHCP a DNS

DNS over HTTPS (DoH) i DNS over TLS (DoT)

Ataki DNS – spoofing, cache poisoning, DDoS

Narzędzia DNS – nslookup, dig, host

Podsumowanie bloku II – DNS

NAT – wprowadzenie (RFC 3022, RFC 2663)

SNAT (Source NAT) – Masquerade

DNAT (Destination NAT) – port forwarding

PAT (Port Address Translation)

Konfiguracja NAT w RouterOS

Konfiguracja NAT w Cisco IOS

NAT statyczny vs dynamiczny vs PAT

Problemy NAT – P2P, STUN/TURN/ICE, hairpinning

ALG (Application Level Gateway) – FTP, SIP

Podsumowanie bloku III – NAT

HTTP – wprowadzenie (RFC 7230)

HTTP – Request/Response, metody, kody statusu

HTTPS – SSL/TLS handshake i certyfikat

TLS 1.3 – skrócony handshake

Serwer WWW w RouterOS

Serwer WWW w Cisco IOS

HTTP/2 i HTTP/3 – ewolucja protokołu

Podsumowanie bloku IV – HTTP/HTTPS

Pytania kontrolne – DHCP i DNS

Pytania kontrolne – NAT i HTTP/HTTPS

Tabela portów – DHCP, DNS, HTTP/HTTPS

Prezentacja 8: Bezpieczeństwo i diagnostyka sieci

Bezpieczeństwo i diagnostyka sieci

Wprowadzenie do bezpieczeństwa sieci – model CIA

Firewall – definicja i miejsce w sieci

Stateless vs Stateful firewall – porównanie

Next-Generation Firewall (NGFW)

Zasada najmniejszego uprzywilejowania i default deny

DMZ – strefa zdemilitaryzowana

Stateful firewall – śledzenie sesji

Konfiguracja firewalla w RouterOS

Konfiguracja firewalla w Cisco IOS (ZBF)

NAT jako mechanizm ochrony sieci wewnętrznej

Zagrożenia: port scanning, DoS/DDoS, spoofing

IDS/IPS – wykrywanie i zapobieganie włamaniom

Bezpieczeństwo warstwy 2 – port security, DHCP snooping, DAI

Zabezpieczenie portów przełącznika – port security

Podsumowanie bloku I – firewall i bezpieczeństwo

ACL – wprowadzenie, numerowane vs nazwane

Standard ACL (1–99, 1300–1999)

Extended ACL (100–199, 2000–2699)

Wildcard mask – maska dzika w ACL

Konfiguracja standard ACL w Cisco IOS

Konfiguracja extended ACL w Cisco IOS

Named ACL w Cisco IOS

ACL w RouterOS – firewall filter

ACL na interfejsie – kierunek in/out

Przykłady praktyczne ACL

Podsumowanie bloku II – ACL

VPN – wprowadzenie i rodzaje

IPsec – Internet Protocol Security

IPsec – tryby transport i tunnel

Konfiguracja IPsec w RouterOS

Konfiguracja IPsec w Cisco IOS

WireGuard – nowoczesny VPN

Konfiguracja WireGuard w RouterOS

OpenVPN – TUN/TAP, certyfikaty

L2TP/IPsec – PPP przez IPsec

SSL VPN – AnyConnect, OpenVPN

Porównanie technologii VPN

VPN a NAT – NAT-T, UDP encapsulation

Zastosowania VPN w praktyce

Podsumowanie bloku III – VPN

Wprowadzenie do diagnostyki sieci – model OSI a diagnostyka

ping – ICMP Echo, RTT, loss

traceroute / tracert / mtr

tcpdump – analiza ruchu sieciowego

Wireshark – zaawansowana analiza pakietów

iperf3 – pomiar przepustowości TCP/UDP

SNMP – Simple Network Management Protocol

NetFlow / sFlow / IPFIX – monitorowanie ruchu

Narzędzia diagnostyczne w RouterOS

Podsumowanie bloku IV – diagnostyka sieci

Pytania kontrolne